Jesteś tutaj

Lasius (C.) umbratus

Portret użytkownika Harnaś
Podrodzina: 
Formicinae
Rodzaj: 
Lasius
Królowa: 
6,8- 8 mm.- Kolor czerwonobrunatny
Samiec: 
4- 5 mm koloru ciemnobrunatnego
Robotnice: 
3,8- 5,5 mm, koloru żółtego lub czerwono żółtego. Stylik- jednoczłonowy z wyraźnie ciemną łuską po mostkową.
Wielkość kolonii: 
do 10 000 robotnic
Pokarm: 
Spadź mszyc korzeniowych, drobne owady
Hibernacja: 
Wymaga zimowej hibernacji.
Szerszy opis: 

Cechy charakterystyczne:
Głowa wyraźnie wcięta na krawędzi potylicznej
- jest to cechą charakterystyczną dla tego gatunku. Duże żuwaczki oraz mały odwłok
- wiąże się to ze sposobem w jaki królowa zakłada gniazdo.
Obfite owłosienie u robotnic oraz jednolite umaszczenie.

Występowanie:
Można spotkać ją w całej Polsce. Biorąc pod uwagę skryty tryb życia, obserwacja jej zachowań w naturze jest bardzo trudna. Kolonie Lasius umbratus spędzają całe życie pod ziemią i dość trudno je znaleźć, a jedyny moment w którym robotnice wychodzą na powierzchnie jest czas rójki, kiedy młode królowe wylatują z gniazda. Gatunek ten gniazduje głównie pod korzeniami drzew, na których hoduje mszyce korzeniowe. Spadź produkowana przez mszyce jest głównym źródłem pokarmu tych mrówek. Wzajemne zależności pomiędzy tymi organizmami posunięte są do tego, że jaja mszyc podczas zimowej hibernacji są składowane w specjalnych komorach, a robotnice opiekują się nimi jak potomstwem swojej królowej. Dzięki temu kolonia zapewnia sobie stały dostęp do spadzi i białka nie mając potrzeby wychodzenia na powierzchnię.

Sposób zakładania koloni:
Zaraz po locie godowym, który ma miejsce na przełomie lipca i sierpnia, zapłodniona królowa ląduje na ziemi i odłamuje sobie niepotrzebne już skrzydła oraz stara się wniknąć do kolonii gatunku Lasius niger, na którym pasożytuje. Królowa czeka u wyjścia gniazda na wychodzącą robotnicę, chwyta ją i zabija w celu pozyskania chwilowej tarczy zapachowej. Z martwą robotnicą w żuwaczkach próbuje wniknąć do gniazda Lasius niger. Jeśli uda się jej oszukać strażniczki, szuka komory z potomstwem i tam tarzając się w nim przesiąka zapachem kolonii. Ten zabieg pozwala jej na swobodne poruszanie się po gnieździe. Kolejnym krokiem jest odnalezienie komory, w której przebywa królowa Lasius niger. Gdy tam dotrze atakuje i zabija niczego nie spodziewającą się starą królową, chwytając ją za „gardło” (przewężenie pomiędzy głową a tułowiem). Po czym przejmuje miejsce dotychczasowej królowej. Gdy zacznie czerwić nabiera apetytu, a jej odwłok powiększa się kilkukrotnie.
Jeśli królowa jest optymalnie karmiona to jej odwłok potrafi bardzo urosnąć, w ekstremalnych przypadkach odwłok jest tak wydęty, że królowa ma spore trudności z chodzeniem.

Hodowla:

Temperatura:
Optymalną temperaturą dla tego gatunku jest przedział pomiędzy 24-30 stopni C. W trakcie gdy królowa wychowuje pierwsze pokolenie robotnic najlepiej jest utrzymywać temperaturę na poziomie 26-28 stopni C w celu szybszego rozwoju potomstwa.

Hibernacja:
Jednym z ważniejszych czynników wpływających na zdrowy rozwój kolonii jest hibernacja. Wszystkie larwy, które nie zdążą się rozwinąć i przejść w stadium poczwarki, zanim nadejdzie jesień, przestają rosnąć. W stanie do którego dorosły należy je przezimować razem z resztą kolonii. Hibernacja powinna trwać od 4 do 6 tygodni w obniżonej temperaturze 5-10 stopni C. Wcześniej należy mrówki nakarmić, by kolonia w trakcie hibernacji miała z czego się odżywiać. Po zakończeniu hibernacji należy kolonie powoli przywrócić do normalnej temperatury, powinno trwać to kilka dni. Gdy kolonia będzie już na nowo aktywna można zacząć ją podgrzewać i obficie karmić tak jak to miało miejsce przed hibernacją.

Adopcja:
Złapanej królowej jak najszybciej należy zaadoptować kilka robotnic Lasius niger (2-6) oraz ok. 50-100 poczwarek. Tak duża liczba adoptowanego potomstwa jest wymagana, ponieważ, gatunek ten w początkowej fazie rozwija się dość powoli i potrzebny jest zapas, dbających o królową i potomstwo, robotnic. Najlepiej gdy robotnice są jeszcze jasne - to znaczy, że są świeżo po wykluciu. To da większe prawdopodobieństwo, że adopcja się uda.

Sposób wykonania adopcji:
Królową należy umieścić w probówce z poczwarkami i larwami, ale BEZ ROBOTNIC na około godzinę, by ta przejęła od nich feromonowy zapach. Następnie dodajemy robotnice – dla bezpieczeństwa dodajemy jedną co 5 minut i obserwujemy jej zachowanie w stosunku do królowej. 
Istnieje możliwość dodania wszystkich robotnic na raz, ale tylko w tedy gdy podajemy dużo poczwarek i larw. Jeżeli adopcja się powiedzie robotnice powinny zaakceptować królową.
Jednak gdy adopcja się nie uda, należy powtórzyć cały proces w ciaśniejszej probówce cały czas obserwując zachowanie mrówek - do chwili gdy nie będziemy pewni, że można je bezpiecznie zostawić.

Rozwój:
Lasius niger z racji swojej wszystkożerności obficie nakarmi królową i odpowiednio zaopiekuje się potomstwem, aż do czasu zastąpienia ich przez robotnice L. umbratus.
Może to potrwać stosunkowo długo, ponieważ okres w jakim rozwijają się pierwsze robotnice może trwać od 2 do 8 miesięcy, a wpływa na to wiele czynników takich jak ilość dostarczanego pokarmu, temperatura oraz ilość robotnic jaka opiekuje się potomstwem. Warto zwrócić uwagę, by gniazdo było czymś zasłonięte, ponieważ L. umbratus, jako gatunek typowo podziemny, nie przepada za światłem.
Warto pamiętać także, żeby mrówek zanadto nie stresować, bo wpływa to negatywnie na tempo rozwoju i kondycję mrówek.

W moim przypadku rozwój kolonii przebiegał w następujący sposób:
Królowa zaraz po adopcji zaczęła składać jaja, które po około dwóch tygodniach przekształciły się w larwy. Niestety była to już jesień, więc moją kolonię dopadła stagnacja i musiałem mrówki przezimować. Proces ten trwał około pięciu tygodni, a po przywróceniu mrówek ze stanu hibernacji zaobserwowałem znaczny przyrost na masie moich larw. Gdy minął miesiąc pojawiły się pierwsze poczwarki z czego byłem niezmiernie uradowany. Po kolejnych 3 tygodniach zaczęły pojawiać się pierwsze robotnice L. umbratus.

Menu naszych kolonii:
Podstawową dietą naszych kolonii jest mieszanka miodowo – jajeczna, ale wskazane jest podawanie nektaru, zmiażdżonych owadów, mięsa, gotowanego żółtka w zależności od zapotrzebowania kolonii na dany rodzaj pokarmu.
Trzeba zwrócić uwagę na żywieniowe upodobania Lasius niger, zdarzało się, że były wybredne i przez pewien okres czasu nie chciały jeść nic innego jak mieszanki, a po dwóch tygodniach, gdy ta się przejadła, zmieniały swoje upodobanie i wolały wtedy zjeść coś innego.
Pokarm białkowy jaki można im jeszcze podawać to poczwarki much, larwy mączników, pająki czy plankton łąkowy.

Gatunek raczej dla hodowców bardziej zaawansowanych, choć mamy nadzieję, że ten artykuł pomoże początkującemu hodowcy w hodowli tak ciekawego gatunku.


 

Złapałem królową Lasius umbratus i co dalej?

Jako, że Lasius umbratus wykorzystuje czasowe pasożytnictwo społeczne musisz zaadoptować królową do robotnic. Lasius niger nadadzą się w sam raz - są łatwo dostępne i także w warunkach naturalnych padają ofiarom pasożytnictwa czasowego ze strony L. umbratus.

Przygotowali:

Krystian Krawczyk – Krawol0019
Adam Lengenfeld – kaszna
Paweł Syktus – pawelllQwE
Ada Frankowska – elendarka

Korekta: Radosław Krawczuk - Radiss

Zdjęcia: